Trong quá trình nấu ăn hàng ngày, nhiều người nhận thấy nước mắm để lâu bỗng chuyển sang màu nâu sẫm hoặc gần như đen và thường sẽ có cảm giác lo lắng, không biết nước mắm có bị hỏng hay còn dùng được nữa không. Thực tế, đây là hiện tượng rất phổ biến, đặc biệt ở các loại nước mắm truyền thống nguyên chất. Có loại chỉ đổi màu nhẹ do quá trình oxy hóa tự nhiên, nhưng cũng có trường hợp nước mắm bị biến chất vì bảo quản sai cách hoặc chất lượng không đảm bảo. Vậy tại sao nước mắm để lâu bị đen? Dấu hiệu nào là bình thường và khi nào nên ngưng sử dụng?
Tại sao nước mắm để lâu bị đen?
Nước mắm để lâu bị đen hoặc sẫm màu thực ra là hiện tượng khá phổ biến, đặc biệt ở nước mắm được sản xuất theo phương pháp thủ công truyền thống. Nguyên nhân chủ yếu đến từ quá trình oxy hóa tự nhiên khi nước mắm tiếp xúc nhiều với không khí sau mỗi lần mở nắp. Lúc này, các amino acid và protein trong cá sẽ phản ứng dần với oxy, khiến màu nước mắm chuyển từ vàng cánh gián sang nâu đậm hoặc gần như đen hơn ban đầu.
Ngoài ra, các yếu tố như nhiệt độ cao, ánh nắng trực tiếp hay việc bảo quản gần bếp cũng làm nước mắm xuống màu nhanh hơn. Những loại nước mắm có độ đạm cao thường dễ sẫm màu hơn vì chứa nhiều dưỡng chất tự nhiên và ít chất ổn định màu. Trong nhiều trường hợp, nước mắm đổi màu nhẹ vẫn có thể sử dụng bình thường nếu mùi vị không thay đổi và không xuất hiện dấu hiệu lạ như hôi, chua hay nổi váng.
Xem thêm: Mẹ bầu ăn mắm nêm được không? Lưu ý khi sử dụng
Làm thế nào để nước mắm không bị đen?
Để hạn chế tình trạng nước mắm bị đen hay xuống màu quá nhanh, điều quan trọng nhất là bảo quản đúng cách ngay sau khi mở nắp. Bạn nên đậy kín chai sau mỗi lần sử dụng để giảm tiếp xúc với không khí, vì oxy là nguyên nhân khiến nước mắm dễ bị oxy hóa và sẫm màu dần theo thời gian. Ngoài ra, hãy đặt nước mắm ở nơi khô ráo, thoáng mát như tủ lạnh, tránh ánh nắng trực tiếp hoặc khu vực gần bếp nóng vì nhiệt độ cao sẽ làm màu nước mắm thay đổi nhanh hơn.
Một mẹo nhỏ khác là ưu tiên dùng chai thủy tinh hoặc chai nhựa thực phẩm chất lượng tốt để hạn chế phản ứng với muối trong nước mắm. Khi lấy nước mắm, nên dùng muỗng sạch và khô, tránh để nước hoặc tạp chất rơi vào chai vì điều này có thể khiến nước mắm nhanh biến chất và xuất hiện cặn đen bất thường.
Nước mắm bị đen có còn dùng được không?
Bạn nên lưu ý rằng không phải cứ thấy nước mắm bị đen là mắm hỏng và mang đii bỏ ngay. Thực tế, nhiều loại nước mắm truyền thống sau một thời gian sử dụng sẽ sẫm màu dần do quá trình oxy hóa tự nhiên, đặc biệt là các loại nước mắm nguyên chất có độ đạm cao. Nếu nước mắm chỉ đậm màu hơn một chút nhưng vẫn trong, có mùi thơm đặc trưng, vị đậm đà bình thường và không xuất hiện cặn lạ thì vẫn có thể tiếp tục sử dụng.
Tuy nhiên, trong trường hợp nước mắm chuyển sang màu đen đục bất thường, có mùi hôi, chua, khắm hoặc xuất hiện nổi váng, nhớt và cặn đen nhiều dưới đáy chai. Đây có thể là dấu hiệu nước mắm đã bị biến chất hoặc bảo quản sai cách và không còn dùng được. Trong trường hợp này, tốt nhất không nên tiếp tục sử dụng để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng món ăn.
Xem thêm: Nước mắm bao nhiêu calo? Ăn mắm nhiều có béo không?
Lời kết
Nhìn chung, nước mắm bị đen chưa chắc là dấu hiệu nước mắm đã hỏng đặc biệt là với các loại mắm sản xuất truyền thống. Với các loại nước mắm truyền thống nguyên chất, việc sẫm màu theo thời gian là hiện tượng thường thấy do quá trình oxy hóa và thay đổi của đạm cá. Điều quan trọng là bạn cần quan sát thêm mùi, vị và độ trong của nước mắm có còn như lúc mới mùa hay không. Nếu nước mắm vẫn thơm, không chua hay nổi váng thì thường vẫn dùng được bình thường. Ngược lại, nếu xuất hiện mùi lạ, cặn bất thường hoặc màu đen đục khó chịu thì tốt nhất nên thay mới để đảm bảo sức khỏe.
