Nước mắm là gia vị quen thuộc trong hầu hết gian bếp Việt, đặc biệt với những loại nước mắm truyền thống được ủ chượp tự nhiên từ cá và muối. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng, nhiều người thường gặp hiện tượng nước mắm xuất hiện lớp váng trắng, cặn li ti hoặc màng mỏng trên bề mặt và không khỏi lo lắng liệu sản phẩm có bị hỏng hay ảnh hưởng đến sức khỏe hay không. Thực tế, hiện tượng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ quá trình lên men tự nhiên cho đến điều kiện bảo quản chưa phù hợp. Vậy tại sao nước mắm lại bị nổi váng trắng và khi nào nên tiếp tục sử dụng hay cần bỏ đi?
Tại sao nước mắm bị nổi váng trắng?
Hiện tượng nước mắm bị nổi váng trắng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là quá trình lên men tự nhiên của nước mắm truyền thống. Trong quá trình ủ cá và muối, các protein, axit amin và khoáng chất tự nhiên vẫn tiếp tục biến đổi sau khi đóng chai. Khi gặp sự thay đổi nhiệt độ hoặc để lâu ngày, một số thành phần có thể kết tinh và tạo thành lớp váng trắng hoặc cặn li ti trên bề mặt. Đây thường là hiện tượng tự nhiên, không quá đáng lo nếu nước mắm vẫn giữ được mùi thơm đặc trưng và không có dấu hiệu bất thường.
Bên cạnh đó, cách bảo quản cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nước mắm. Nếu chai nước mắm thường xuyên tiếp xúc với không khí, đặt ở nơi nóng ẩm hoặc bị lẫn nước, vi sinh vật và nấm men có thể phát triển, tạo nên lớp màng trắng đục hoặc váng nhớt trên bề mặt. Trường hợp này thường đi kèm mùi chua, hôi hoặc vị thay đổi rõ rệt. Ngoài ra, việc dùng muỗng, đũa còn ướt khi lấy nước mắm cũng dễ làm nước mắm bị nhiễm khuẩn và nhanh xuất hiện váng trắng hơn.
Xem thêm: Tại sao nước mắm để càng lâu càng ngon? Giải mã nước mắm
Nước mắm bị nổi váng trắng có còn sử dụng được không?
Nước mắm bị nổi váng trắng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc đã hư hỏng hay không thể sử dụng. Trên thực tế, với các loại nước mắm truyền thống được làm từ cá và muối nguyên chất, hiện tượng xuất hiện cặn trắng hoặc lớp váng mỏng có thể chỉ là sự kết tinh tự nhiên của muối, đạm và các dưỡng chất trong quá trình lên men. Nếu nước mắm vẫn giữ được màu sắc đặc trưng, mùi thơm tự nhiên, không có vị chua hay mùi hôi bất thường thì người dùng vẫn có thể tiếp tục sử dụng sau khi lắc nhẹ hoặc lọc bỏ phần cặn.
Tuy nhiên, người dùng cũng cần phân biệt rõ giữa váng tự nhiên và dấu hiệu nước mắm bị nhiễm khuẩn. Nếu trên bề mặt xuất hiện lớp màng trắng dày, nhớt, có mốc xanh hoặc đen, kèm theo mùi khó chịu, vị lạ thì đây có thể là dấu hiệu vi sinh vật phát triển do bảo quản không đúng cách hoặc nước bị lẫn vào chai. Trong trường hợp này, tốt nhất nên ngừng sử dụng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe và tránh nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng món ăn.
Cách bảo quản nước mắm để không bị nổi váng trắng
Để hạn chế tình trạng nước mắm bị nổi váng trắng, người dùng cần chú ý đến cách bảo quản ngay từ khi mở nắp sử dụng. Dưới đây là một số cách bảo quản hiệu quả giúp nước mắm giữ được hương vị thơm ngon và hạn chế xuất hiện váng trắng:
- Đậy kín nắp sau khi sử dụng: Điều này giúp hạn chế nước mắm tiếp xúc với không khí, tránh quá trình oxy hóa và giảm nguy cơ vi sinh vật phát triển.
- Bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát: Nên đặt chai nước mắm ở nơi tránh ánh nắng trực tiếp và tránh gần khu vực bếp nóng để hạn chế biến đổi chất bên trong.
- Không để nước hoặc thức ăn rơi vào chai: Nước và cặn thức ăn có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm men phát triển, khiến nước mắm nhanh nổi váng và biến chất.
- Sử dụng dụng cụ sạch, khô khi lấy nước mắm: Hạn chế dùng muỗng hoặc đũa còn ướt để tránh làm nhiễm khuẩn nước mắm.
- Ưu tiên bảo quản trong chai thủy tinh: Chai thủy tinh thường giúp giữ chất lượng nước mắm ổn định hơn so với một số loại chai nhựa khi bảo quản lâu dài.
Xem thêm: Nước mắm truyền thống để được bao lâu? Mắm có hư không?
Lời kết
Nước mắm bị nổi váng trắng là hiện tượng khá phổ biến, đặc biệt ở các dòng nước mắm truyền thống lên men tự nhiên. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng đồng nghĩa với việc nước mắm đã hư hỏng hay không còn sử dụng được. Việc nhận biết đúng nguyên nhân, phân biệt váng tự nhiên với dấu hiệu nhiễm khuẩn và áp dụng cách bảo quản phù hợp sẽ giúp người dùng yên tâm hơn trong quá trình sử dụng. Đồng thời, bảo quản đúng cách cũng là giải pháp hiệu quả để giữ được hương vị thơm ngon và chất lượng vốn có của nước mắm trong thời gian dài.
