Mực mành là một trong những loại hải sản nhỏ bé nhưng mang đậm hương vị biển miền Trung. Không phô trương như mực ống hay mực lá, loại mực này gắn liền với đời sống của những làng chài ven bờ, nơi ngư dân đánh bắt theo mùa, ăn tươi trong ngày hoặc chế biến thành nhiều món dân dã. Thân mực nhỏ, thịt mềm, vị ngọt tự nhiên khiến mực mành vừa dễ ăn, vừa dễ biến tấu trong ẩm thực. Chính từ sự mộc mạc ấy, loại mực này đã trở thành nguyên liệu quen thuộc, tạo nên nhiều món ngon và cả những sản phẩm đặc trưng của vùng biển. Cùng Thuộc Cô Ba khám phá chi tiết trong nội dung dưới đây nhé.
Mực mành là mực gì?
Mực mành là cách gọi dân gian của một loại mực nhỏ, thường sinh sống ở vùng biển ven bờ và được đánh bắt chủ yếu bằng lưới mành. Khác với mực ống hay mực lá có kích thước lớn, mực mành có thân ngắn, mình mảnh, con chỉ lớn hơn ngón tay cái một chút, lớp da mỏng với màu hồng nâu nhạt, trên thân lấm tấm những đốm nhỏ đặc trưng. Nhờ sống gần bờ và được khai thác theo mùa, con mực thường rất tươi, ít qua bảo quản dài ngày.
Ở nhiều địa phương ven biển miền Trung, đặc biệt là Bình Định và Phú Yên, mực mành còn được gọi bằng những cái tên quen thuộc khác như mực đất hay mực soi, phản ánh tập quán đánh bắt và cách người dân phân biệt mực theo môi trường sống. Dù không phải là một tên gọi khoa học chính thức, “mực mành” đã trở thành khái niệm quen thuộc trong đời sống ngư dân và ẩm thực địa phương.
Điểm khiến loại mực này được ưa chuộng nằm ở chất thịt mềm, ngọt tự nhiên và nhanh chín, rất phù hợp với các cách chế biến đơn giản. Chính sự mộc mạc, gần gũi ấy đã làm nên giá trị riêng của mực mành trong bức tranh phong phú của các loại mực biển Việt Nam.
Mực mành thường xuất hiện vào mùa nào trong năm?
Mực mành là loại hải sản mang tính mùa vụ khá rõ rệt, không có quanh năm như một số loại mực đánh bắt xa bờ. Theo kinh nghiệm của ngư dân ven biển miền Trung, mực mành thường xuất hiện nhiều nhất vào khoảng từ tháng 2 đến tháng 4 âm lịch, khi thời tiết bắt đầu ấm lên, biển lặng và nguồn thức ăn gần bờ dồi dào. Đây cũng là thời điểm mực vào gần bờ sinh sống và sinh sản, rất thuận lợi cho việc đánh bắt bằng lưới mành hoặc các hình thức khai thác quy mô nhỏ.
Vào đúng mùa, mực mành có số lượng nhiều, con đều, thịt chắc và ngọt, được bán tươi ngay trong ngày tại các chợ cá ven biển. Ngoài khoảng thời gian cao điểm này, mực vẫn có thể xuất hiện rải rác trong năm, nhưng sản lượng giảm đáng kể, kích thước không đồng đều và chất lượng cũng không ổn định bằng mực chính vụ. Chính vì vậy, người dân địa phương thường tranh thủ mùa mực để ăn tươi hoặc chế biến, ủ mắm, phơi khô nhằm dùng dần. Mùa vụ ngắn nhưng đậm chất biển này cũng góp phần làm nên giá trị riêng và sự được mong chờ của mực mành trong ẩm thực vùng ven biển.
Vùng nào tại Việt Nam có mực mành ngon?
Mực mành xuất hiện ở nhiều vùng biển ven bờ, nhưng để nhắc đến nơi có mực ngon và được người địa phương đánh giá cao, miền Trung vẫn là khu vực tiêu biểu nhất. Trong đó, Bình Định thường được xem là vùng mực mành nổi tiếng, đặc biệt quanh khu vực Quy Nhơn và các làng chài lân cận. Mực ở đây nhỏ, mình dày, thịt mềm và có vị ngọt rõ, nhờ được đánh bắt gần bờ và tiêu thụ rất nhanh sau khi lên lưới. Cách khai thác theo mùa, quy mô nhỏ cũng giúp giữ được độ tươi tự nhiên của mực.
Bên cạnh Bình Định, Phú Yên cũng là địa phương có mực mành chất lượng tốt. Mực ở vùng biển này thường xuất hiện rộ theo mùa gió nồm, con không quá lớn nhưng đều, ít tanh và rất hợp để chế biến các món dân dã hoặc làm mắm. Một số tỉnh ven biển khác như Quảng Ngãi, Quảng Nam hay Khánh Hòa cũng có mực mành, tuy nhiên sản lượng không nhiều và thường được bán lẫn với các loại mực nhỏ khác.
Các món ăn ngon từ mực mành bạn nên trải nghiệm
Mực nướng sa tế
Món mực mành nướng sa tế đặc biệt phù hợp cho những buổi họp mặt, nướng than hoặc bếp điện đều ngon. Mực chỉ cần ướp nhẹ với sa tế, ớt và chút muối, không nên ướp quá lâu để tránh mất vị ngọt tự nhiên. Khi nướng, mực chín rất nhanh, bề mặt hơi xém, tỏa mùi thơm hấp dẫn. Thịt mực mềm, cay nhẹ, chấm cùng muối ớt xanh hoặc muối tiêu chanh là đúng kiểu miền biển.
Mực kho mặn ngọt
Mực mành kho mặn ngọt là món ăn đậm chất bữa cơm quê ven biển. Mực được kho cùng nước mắm, hành, tiêu và ớt, đun lửa nhỏ để thấm gia vị. Do mực mành nhỏ và mềm, khi kho không bị co cứng hay dai như nhiều loại mực khác. Nước kho sánh nhẹ, vị mặn vừa, hậu ngọt, ăn cùng cơm trắng rất tròn vị. Đây cũng là món thường được nấu vào những ngày biển động, mực không bán kịp phải chế biến để dùng dần.
Mực hấp chấm muối tiêu chanh
Với mực mành thật tươi, hấp là cách chế biến đơn giản nhưng giữ trọn hương vị nhất. Mực chỉ cần rửa sạch, hấp nhanh với gừng hoặc sả để khử mùi tanh. Khi chín, mực mềm, ngọt và thơm tự nhiên, không cần nêm nếm cầu kỳ. Chấm cùng muối tiêu chanh hoặc muối ớt xanh, vị ngọt của mực hòa với vị chua cay nhẹ tạo cảm giác thanh, dễ ăn. Món này thường được người sành ăn lựa chọn để cảm nhận rõ nhất chất lượng mực mành tươi.
Thuộc Cô Ba, mắm mực mành truyền thống Bình Định
Trong số những món chế biến từ mực mành, mắm mực của Thuộc Cô Ba tại Bình Định là một sản phẩm mang đậm dấu ấn địa phương và cách làm truyền thống. Mắm được làm từ mực mành tươi đánh bắt ven bờ, chọn theo mùa, con nhỏ nhưng thịt mềm và ngọt, rất phù hợp để ủ mắm. Thay vì sản xuất đại trà, mắm mực Thuộc Cô Ba được làm theo mẻ nhỏ, chú trọng vào chất lượng nguyên liệu và thời gian ủ để mắm chín tự nhiên, không gắt mùi.
Điểm dễ nhận thấy của mắm mực mành Thuộc Cô Ba là mùi mắm nhẹ, vị mặn vừa, hậu ngọt và béo tự nhiên của mực. Thịt mực sau khi ủ vẫn giữ được độ mềm, sệt, không bị bở hay quá nát. Cách ăn quen thuộc nhất là chưng mắm với hành, tỏi, ớt để dùng cùng cơm nóng, hoặc pha thêm chút chanh, đường làm nước chấm cho thịt luộc, rau sống. Chính sự mộc mạc, đúng vị biển Bình Định ấy đã khiến mắm mực Thuộc Cô Ba được nhiều người tìm mua như một đặc sản khó trộn lẫn. Mời quý khách hàng tham khảo thêm các sản phẩm mắm mực đặc sản tại website https://thuoccoba.com/ nhé.
